UX, UI Değilse Nedir?

UX, UI Değilse Nedir?

Son zamanlarda kullanılabilirlik, kullanıcı deneyimi gibi tanımlar ara yüz tasarımının yanında sıkça telafuz edilmeye başlandı. Peki UX, UI, Usability, ID gibi kodlarla süslenen mesleki hayatımızda, aslında neyin ne olduğunu ne kadar biliyoruz? Projelerde süreçler, beklentiler ve çözümler ne şekilde olmalı ya da olmamalı bir göz atalım isterim.

Öncelikle çoğu kişi -ki bunların içerisinde sektör profesyonelleri de var – UX ile UI’ın aynı şey olduğunu düşünüyorlar. Öncelikle bu tanımlara bir açıklık getirmekte fayda var.

UX = User Experience = Kullanıcı deneyimi.

UXD= User Experience Design-er = Kullanıcı deneyimi tasarımı ya da tasarımcısı.

UI = User Interface = Kullanıcı arayüzü, ya da kısaca arayüz.

ID = Interaction Design = Etkileşim Tasarımı.

IA = Information Architecture = Bilgi Mimarisi.

Usability = Kullanılabilirlik.

Genel olarak kavramlara hakim olduktan sonra beklentiler ve süreçlerin içeriğinden söz etmekte fayda var. Bu noktada önce ve ilk olarak bilinmesi gereken olgu, UX’in UI olmadığı gerçeği ile yüzleşmek.

Basitçe tanımlamak gerekirse, UI somut olarak ortaya bir arayüz tasarımı koyarken UX mevcut proje ile ilgili, çözüme giden yolu belirleyecek stratejiyi ortaya çıkaran soyut bir tasarım olarak kabul edilebilir.

Bu soyut stratejiler arayüz tasarımcıları elinde somut hale gelerek hayata geçerler. Aslında UX Designer’lar, yani Kullanıcı Deneyimi Tasarımcıları bulundukları katman ve uzmanlık alanları kritik bir noktada olmasına rağmen aslında görsel tasarımcılar gibi ortaya bir tasarım koymazlar.

Ancak bazı UX uzmanları tasarım kökenli olduğundan ya da bu işler içinde uzun süre yoğrulduklarından, düzgün bir estetik anlayışa sahip olabilir, ve tasarımcılara ışık tutacak yorumlarda bulunabilirler.

UX tasarımı hangi konu başlıklarını içerir, ancak yaygın kanıya göre UX konusu kurum ya da müşterilerce nasıl algılanır sorusuna yanıtı aşağıdaki tabloda net olarak görmek mümkün.

uxrole

Arayüz tasarımının (UI), kullanıcı deneyimi tasarımının (UX) en büyük parçalarından biri olduğu bir gerçek. Ancak UI kesinlikle UX olarak algılanmamalı, ya da tam tersi şekilde.

Öte yandan UX’i bir kullanıcının tam olarak memnuniyetini sağlama stratejilerini oluşturmak olarak da tanımlamak mümkün. Bu detayı unutmamak ve uygulanabilir hale getirmek gerekiyor.

UX konusunda uzmanlardan biri olan Dan Willis ise UX’i ve vazgeçilmez elementlerini şu şekilde tanımlamış.

uxprob

İyi bir UX Çalışması Başarılı Bir Arayüzün Anahtarı

Başarılı bir projeye imza koymak için ise aşağıdaki gerekliliklerin ne kadar sağlandığına bakmak gerekiyor. Bu maddeler uygulanarak hazırlanan projelerin, geleneksel yöntemlerle hazırlanmış olanlara göre başarı oranı daha yüksek olacaktır.

Varsayılan problemlerinin,  kullanıcı / pazar / persona araştırma yoluyla tespit edilmesi.

Sorun çözülene ve akış şemasında tek bir pürüz ve problem kalmayana kadar  tekrarlanan, kullanıcı akışları ve senaryolar.

Problemlere yönelik varsayımları, hızlı ve sonuca ulaşan testler ile çözüp temizleme.

Bilgi mimarisi oluşturulurken, site ya da ürünün mantıksal akışında kırılmalara sebep olabilir, bu duruma hazırlıklı olmak ve düzeltmek.

Wireframe, skeç ve taslak çizimlerinin yapılması.

Gerçek arayüz tasarımına geçmeden, taslak tasarım ve prototipler ile gerçekleştirilecek testler ve deneyler.

Site ya da ürünün Kullanılabilir olduğunu defalarca net şekilde kanıtlayan bu çalışmaların somut verileri ışığında hazırlanacak arayüz tasarımı.

Bir siteyi tasarlarken bu yollardan geçmenin kişisel olarak hem sizi hem de projeyi başarıya taşıması çok muhtemel. Tüm detayları en ince şekilde düşünülerek kurgulanmış bir işin tasarımcıya gelmesi, o arayüzü tasarlayacak tasarımcı içinde büyük bir zevk şüphesiz.

Biz Ne Yapıyoruz?

Elbette bu kavramlar henüz çok yeni, yavaş yavaş yerleşiyor, sindiriliyor. Ancak ülke olarak bu gibi işi tam anlamıyla gelişterecek, kalitesini artıracak ve başarıya taşıyacak olguları çok hızlı kabullendiğimiz söylenemez.

Biz tasarımcılar yıllar sonra bir tasarımcının aktif olarak kod yazmaması gerektiğini, bunun için frontend ekiplerinin varlığının bir ihtiyaç olduğunu, henüz sindiren bir sektörün çalışanlarıyız. Hala iş ilanlarında her şeyden anlayan adamlar revaçtayken, teyze-dayı oğluna sayfa yaptıran, 500 dolara site yaptırıp, 5000 dolara dağılan sitesini toplatamayan bir de müşteri grubumuz var. Sitenin rengi ve görsel tarzına bile özgürce karar veremiyorken, genel olarak tasarımı ve senaryoyu baştan sona etkileyecek bir UX deneyimini hangi kurum/müşteri, -bir de üzerine bolca para ödeyerek yaşamak ister bir fikrim yok.

Ancak “Erken kalkar yol alır” atasözü bizim sektör için en çok bu konuda belirleyici olacak diye düşünüyorum. Yukarıda, ilk bölümdeki kavramlar konusunda kendini eğitip geliştiren, profesyonel anlamda bu işe gönül verenlerin, ilerleyen zamanlarda sektördeki önemli bir açığı kapayacağı kanısındayım.

Steve Job’sun meşhur lafı ile bu çok geniş ve kapsamlı olan, sadece basit bir giriş yapmaya çalıştığım yazıyı sonladırmak isterim.“Tasarım, nasıl göründüğü ile değil, nasıl çalıştığı ile ilgilidir.”

 

Son Yazılar
Yorum ( 7 )
  1. Drupal
    16 Ocak 2013 at 5:30 pm

    UX kesinlikle çok önemli bir konu, bu nedenle bu konuda yazılan her makale için teşekkürler. Aslında herkes UX’ın önemine inanıyor, ama çok az kişi umursayıp projelerinde uyguluyor. Ne yazık ki bu anlamda büyük bir çelişki mevcut. Bizde atasözünden çok ne var; “Kervan yolda düzülür” atasözünü söyleyen, ne UX, ne de Usability’yi umursamadan hoop açıveriyor projeyi.

  2. Serkan Azeri
    18 Ocak 2013 at 11:25 am

    Türkiye’de maalesef ux konusunda önümüzdeki 5 senede bir gelişme olacağını düşünmüyorum, hala bir kişiden 2 kişilik iş beklenen bir ortamda ux için ayrıca personel çalıştırmak ajanslar için boşa harcanan para olarak görülecektir.

    Türkiye’de tasarımcılardan flash, front-end developer dan da maintenance hizmeti beklenilecek kadar amatör olan zihniyet user experience ı da ekip içinde herkes biraz işe el atsın projeyi sahiplensin bahanesi ile geçiştirecektir.

  3. HAKAN YILMAZ
    18 Ocak 2013 at 10:41 pm

    Bilgilendirme güzel fakat uygulamaya geçmede sıkıntıları var.

  4. Volkan
    20 Ocak 2013 at 10:23 am

    Hasan bey çok güzel bir yazı olmuş, olması gereken hakkında da kısa kısa açıklayıcı bir yazı yazabilirseniz müsait zamanınızda çok sevinirim.

  5. Tart UX Yarışmasının Ardından… | Mustafa Dalcı
    29 Ocak 2013 at 9:00 am

    […] dahil etmeden tasarım yapmış olduğumuzu söyleyip sözü Hasan Yalçın’a bırakıyorum: UX, UI Değilse Nedir? Hasan hoca’ya da yazıyla ilgili sitemlerimi şöyle iletiyorum: Hocam yarım saattir UX […]

  6. Okay
    16 Temmuz 2015 at 5:47 am

    Sektörde çok yanlış anlaşılan bu konu ile ilgili bir makale yazdığınız için teşekkürler Hasan Bey.
    Peki UI/UX Designer title’ı ile igili düşünceniz nedir? İş rolleri bu kadar faklı iki title’ın bir arada kullanılması bu yanlış anlaşılmaya sebep olan etkenlerden biri değil midir? Ben kesinlikle bu title’ın artık ikiye parçalanması gerektiğini düşünenlerdenim.

  7. Burak
    28 Eylül 2015 at 3:29 pm

    Tasarım konuları hakkında sizden öğreneceğim çok şey var gibi. Blogunuzu yeni buldum sayılır. ELinize sağlık.

Bir cevap bırakın
Captcha Captcha güncellemek için resime tıkla