Mimarinin Kadın Efsanesi Zaha Hadid

Mimarinin Kadın Efsanesi Zaha Hadid

Tasarımın farklı disiplinlerinde olsa da, zaman zaman kendi dönemlerinde çığır açmış, ilham veren isimleri sayfalarıma konuk ediyorum. Zaha Hadid de mimari konusunda dönemine damga vurmuş bir isim.

Aslında bu sanat konusunda devrimci kadının adını bir çoğumuz geçtiğimiz Mart ayında talihsiz bir kalp krizi sonucu hayatını kaybettiğinde duyduk. Oysa Hadid kimliğinden çok işleri ile ön plana çıkan önemli bir kişilik. Geleceğe, geleceği miras bırakan nadir insanlardan biri.

Irak asıllı İngiliz vatandaşı olan  Zaha Hadid 1950’de Bağdat’ta doğmuş. Ailesi oldukça varlıklı babası zengin Musul’dan bir endüstrici, annesi ise aktris. Yani aslında Irak gibi özellikle kadınlar için bir miktar zorlayıcı bir coğrafyada doğmasına rağmen Hadid’in öyle acıklı bir hikayesi yok.

Hadid gençlik yıllarında Beyrut Amerikan Üniversitesinde Matematik Bölümünü bitirdikten sonra Londra Architectural Association okulunda mimarlık okumuş.

hadid1

Mezuniyetinden sonra okulundaki hocaları ile 1977’de ortağı olduğu Office For Metropolitan Architecture’da çalışan Hadid 1980’de kendi mimarlık ofisini kurarak çalışmalarına 350 kişilik ekibi ile devam etmiş.

Bir çok prestijli mimarlık okulunda dersler veren Zaha Hadid aynı zamanda Viyanada Uygulamalı Sanatlar Üniversitesinde Profesörlük ünvanına kadar yükselmiş.

muze

2004 yılında Pritzker Mimarlık Ödülü’nü alan ilk kadın mimar olmayı başarmış. Mimarlık ve sanata katkılarından dolayı sayısız ödül ve onurun sahibi olmayı başarmış.

Zaha Hadid’i farklı kılan nedir?

Hadid başarılı mimarlık kariyerinde postmodern bir mimari akım olan Dekonstrüktivizm’in en çarpıcı örneklerini ortaya çıkarmış.

Dekonstrüktivizm ya da yapısal analiz, 1980’lerin sonlarında ortaya çıkan postmodern mimari akımı. Yapıyı oluşturan mimari unsurların bütünlüğünün parçalanması, yüzeylerle yapılan oyunlar, dış cephe gibi mimari unsurların dikaçılı olmayan köşelerle yamultulması ve kaydırılması gibi yöntemlere dayanır. Dekonstrüktivist tarza sahip binalar bakanlara belirsizlik ve kargaşa hissi verir.

Tasarımlarında yoğunlukla bilgisayar desteği alan, ortaya çıkardığı çoğu eserde, klasik inşaatlarda kullanılan malzemelerden farklı içeriklerde elemanlara yer veren, çizgilerinde ise doğa ve doğallığı vurgulaması ile öne çıkmıştır.

Yapılarında ortaya koyduğu farklı geometriler, eserlerinin dış görünüşünü eşsiz hale getirmiştir. Bu eserlerin iç yapılarında da fonksiyonaliteden ödün vermeyen Hadid, mimari disipline mühendislik gibi farklı bir dalı entegre ederek vizyoner kişiliğini ortaya koymuştur.

yat

Sadece binalar değil, zaman zaman küçük çaplı deniz araçları ve kimi endüstriyel ürünler için de konsept çalışmalarda bulunmuştur.

İran kökenli mimarın kariyerinde yıldız pozisyonuna gelse de, zaman zaman farklı kesimlerin tepkisi ile de boğuşmak zorunda kalmıştır.

Tasarımlarının dış görünüşü eşsiz ve uzay çağını andırır olsa da, bina içi yaşam ve fonksiyonalite konusunda zaman zaman eleştirilmiştir. Bir diğer konu ise bu eserlerin üretimi, yani inşasında ortaya çıkan sıkıntılardır. İnşaat şirketleri genel geçer kalıpların dışına çıkarak bu tip füturistik eserleri inşa ederken zorlanmışlar ve bu da maliyetlerin yükselmesine sebep olmuştur.

 

tokyo

Tepkilere neden olan Yeni Tokyo Olimpiyat Stadyumu

Yeni Tokyo Olimpiyat Stadyumu’nu tasarladıktan sonra, maliyetinin 1.3 milyar dolardan fazla olması nedeniyle Japon mimarlar ve kamuoyu arasında tartışmalara neden oldu. Hatta Japon mimarlar bu projenin iptali için bir imza kampanyası da başlattılar.

Bakü'deki Haydar Aliyev Kültür Merkezi

Bakü’deki Haydar Aliyev Kültür Merkezi

Öte yandan Bakü’deki Haydar Aliyev Kültür Merkezi ise yapım sürecinde yaşanan zorla istimlak ve göçmen işçileri insanlık dışı koşullarda zorla çalıştırılması iddiaları Hadid için bir başka tepki doğmasına neden oldu.

Katar 2020 Dünya Kupası için tasarladığı stad

Katar 2020 Dünya Kupası için tasarladığı stad

Zaha Hadid, tepki aldığı bir başka projesi olan Katar’da yaptığı stadyumun inşaatında hayatını kaybeden göçmen işçiler konusunda “Bu benim değil, Katar yönetiminin problemi…” şeklinde yorum yaptı.

Pekin'deki Galaxy Soho iş merkezi

Pekin’deki Galaxy Soho iş merkezi

Hadid’in şirketi, daha önce de Pekin’de inşa ettikleri bir iş ve alışveriş merkezi yüzünden fazlası ile tepki almış; proje ile birlikte bölgenin tarihi dokusunun yok edildiği ve sakinlerin yerinden edildiği söylendi.

Ancak tüm bu tepki ve suçlamalar çok da mantıklı temellere dayanmıyor. Sonuçta iş Hadid’e veriliyor ve yer gösteriliyor. İnşa sürecinde olan bitenin kendisini çok ilgilendiren bir konu olduğunu düşünmüyorum.

Öte yandan bu olup bitenler sanatçının eşsiz eserlerini, bakış açısını mimariye getirdiği ilham dolu yeniliklerin üstünü örtmüyor. Ancak özellikle Tokyo Olimpiyat Stadyumu projesinin iptal için açılan kampanyanın Hadid’i çok üzdüğü de bilinen bir gerçek.

Kartal bölgesi kentsel dönüşüm projesi

Kartal bölgesi kentsel dönüşüm projesi

Zaha Hadid zaman zaman ülkemize de konuşma yapmak ve ders vermek için bulundu. Diğer yandan Hadid’in çizdiği Kartal bölgesi kentsel dönüşüm projesinin planları İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nden oy birliği ile geçti. Eğer bu proje gerçekleşirse Kartal bölgesi dünyada eşi bulunmayan bir mimari bakış açısına kavuşacak.

kartal2

Kartal bölgesi kentsel dönüşüm projesi bir başka açı

Geçirdiği bronşit sonrası kalp krizine yenilerek 31 Mart 2016’da hayata veda eden Hadid’in geleceğin mimarları için yaktığı meşale, modern ve çağın çok ötesindeki eserleri ile yanmaya devam edecek. Üstelik sadece eserleri ile değil, imkan verildiğinde bir ortadoğu kadınının neler yapabileceğine de güzel bir örnek Zaha Hadid.

Son Yazılar
Yorum ( 3 )
  1. özer
    5 Haziran 2016 at 10:49 pm

    Güzel fakat uygulanması zor olan şeyler. Hele bizim kartal bölgesi kentsel dönüşüm projesini kim yapıcak :) mümkün değil.

  2. Şenol Şengül
    6 Haziran 2016 at 8:13 pm

    Önemli olduğu kadar bir o kadar da yetenekli birisi, kısa zaman önce hayatını kaybetmiş olması mimarlık dünyası için çok üzücü bir olay olsa gerek… Yazı için ayrıca teşekkürler Hasan abi.

  3. Oriflame
    22 Temmuz 2017 at 4:40 pm

    Bu kadın bu işi biliyor ama kafası hep aynı yönde çalışıyor gibi geldi bana.. Tasarımları kağıt üstünde birbirinden tamamen farklı olsa da sanki hep aynıymış gibi geliyor bana nedense :)

Bir cevap bırakın
Captcha Captcha güncellemek için resime tıkla